Το ιπποφαές (Hippophae rhamnoides, στα αγγλικά sea buckthorn) είναι θάμνος με ασημοπράσινα φύλλα και πορτοκαλί καρπούς, που φυτρώνει σε ακτές, αμμώδεις περιοχές και ορεινές πλαγιές της Ευρώπης και της Ασίας. Έχει αγκάθια και είναι δίοικο φυτό, δηλαδή υπάρχουν ξεχωριστά αρσενικά και θηλυκά φυτά, και μόνο τα θηλυκά δίνουν καρπούς. Στην Ελλάδα η καλλιέργεια και η χρήση του είναι πρόσφατες, ενώ σε χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Φινλανδία και η Γερμανία χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες.
Το όνομα και η παράδοση
Το όνομα Hippophae προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις ίππος και φάος. Σύμφωνα με μια γνωστή παράδοση, τα άλογα που έτρωγαν το φυτό αποκτούσαν λαμπερό τρίχωμα. Αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης αναφέρουν ένα φυτό με παρόμοιο όνομα, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται για το σημερινό ιπποφαές, και η ιστορία με τα άλογα του στρατού του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν στηρίζεται σε αξιόπιστη πηγή.
Στην κουζίνα
Οι καρποί είναι πολύ όξινοι, στυφοί και ελαιώδεις, γι' αυτό σπάνια τρώγονται ωμοί. Συνήθως:
- γίνονται χυμός ή σιρόπι, αναμειγμένοι με πιο γλυκό χυμό, όπως μήλο ή σταφύλι, ή με μέλι ή ζάχαρη·
- μπαίνουν σε μαρμελάδες, ζελέδες και πίτες, όπου το οξύ ισορροπεί με τη ζάχαρη·
- προσθέτονται σε τσάι, λικέρ και αναψυκτικά.
Οι καρποί συγκομίζονται δύσκολα εξαιτίας των αγκαθιών, και συχνά αγοράζονται κατεψυγμένοι ή ως πολτός. Η κατάψυξη μειώνει τη στυφάδα. Οι καρποί έχουν τρία στρώματα όταν πολτοποιηθούν: ένα λιπαρό πορτοκαλί στρώμα, το χυμό και το ίζημα, και το έλαιο χρησιμοποιείται κυρίως σε καλλυντικά και συμπληρώματα.
Διατροφική αξία
Οι καρποί είναι πλούσιοι σε βιταμίνη C, με πολύ μεγάλη διακύμανση ανάλογα με την ποικιλία (από περίπου 114 έως πάνω από 1.500 mg ανά 100 g), καροτενοειδή, βιταμίνη Ε και πολυφαινόλες. Η μέση περιεκτικότητα σε βιταμίνη C είναι αρκετές φορές υψηλότερη από του πορτοκαλιού, αλλά σε μια μερίδα χυμού ή μαρμελάδας η ποσότητα είναι πολύ μικρότερη.
Παρά τις διαδεδομένες υποσχέσεις, δεν έχει αποδειχθεί κανένα όφελος για την υγεία από κλινικές μελέτες σε ανθρώπους. Το ιπποφαές δεν είναι θεραπεία για φλεγμονές, καρκίνο ή άλλες ασθένειες.
Πότε προσέχουμε
Ως τρόφιμο σε μικρές ποσότητες θεωρείται ασφαλές. Τα συμπληρώματα και το έλαιο ιπποφαούς όμως μπορεί να επηρεάσουν την πήξη του αίματος και την αρτηριακή πίεση. Όποιος παίρνει αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά ή φάρμακα για την πίεση, ή πρόκειται να χειρουργηθεί, πρέπει να ρωτήσει τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του. Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα, και αποφεύγουμε τα συμπληρώματα.